abonneer nu
Plaat voor je kop

Plaat voor je kop 157: ‘Dutch Beat Nuggets’: de erfenis van vijf jaar Nederbeat

Door Wouter Bessels op woensdag 10 april 2019 21:30
  • ignore touch

    Dutch Beat Nuggets. © Centertainment

  • ignore touch

    Dutch Beat Nuggets. © Centertainment

mail pinterest

De laatste dertig jaar verschenen er diverse verzamelaars, cd-box en andere samenstellingen die de Nederlandse beatmuziek tussen 1965 en 1970 in kaart hebben gebracht. Komend weekend verschijnt ‘Dutch Beat Nuggets’, een box met acht cd’s die voorgaande bloemlezingen naar de kroon steekt. Inclusief een ruim 200 pagina’s tellend boek en een single van Cuby & the Blizzards.

Net als in zoveel andere landen van Europa zorgt de doorbraak van The Beatles in 1963 ook in ons land voor een ware explosie van beatbands. De ‘Nederbeat’ - in de volksmond ‘Nederbiet’ genaamd - brengt ons succesvolle groepen als Golden Earrings, Tee-Set, Cuby & the Blizzards, The Bintangs, Q65, The Outsiders en The Motions, maar tegelijkertijd ook obscure singles van The Mods, The Thunders, Kwyet, The Rolling Beats, Jenny and the Rascals of The Selfkick. Vaak in kleine oplage geperste plaatjes die in de loop der jaren tot wilde verzamelaarsobjecten uitgroeiden.

Peter Koelewijn

Tot in Amerika en Japan worden nog steeds hoge bedragen betaald voor singles die behoren tot de ‘Dutch Garage Rock’. Niet alleen vanwege de kleine oplage, maar ook vanwege de muzikale inhoud. Neem bijvoorbeeld 4PK uit Eindhoven: dit tussendoortje van Peter Koelewijn en aantal van zijn Rockets schopt het onder meer tot de single ‘Down and out’, maar behoort wel tot het beste muziek uit de begintijd van de befaamde zanger. De latere Bots-zanger Hans Sanders zingt de b-kant ‘So there’ in. Curieus zijn ‘Crazy miss Daisy’ van The Entertainers (met Werner Theunissen, die later tientallen nummers voor Pussycat zou schrijven, waaronder ‘Mississippi’), The Humbugs uit Almelo en The Sparklings, met een jonge Ben Cramer. Maar ook Adjéèef The Poet: de psychedelische single van Ad Visser uit 1967.

Mariska Veres

Al die rariteiten zijn vertegenwoordigd met een warm, helder geluid, dankzij het gebruik van de originele studiobanden. De producenten hebben die voor het merendeel van de box kunnen gebruiken en daarin ligt de grote meerwaarde van‘Dutch Beat Nuggets’. Aan werkelijk alles is tot in de puntjes aandacht besteed. Van het geluid tot de beschrijving per band in het boek, tot de herkomst en de waarde van de originele single aan toe. Sommige opnames kwamen niet verder tot een testpersing als acetaat, zoals de eerste opname van de latere Shocking Blue-zangeres Mariska Veres: samen met de band Les Mystères zingt zij Gershwins ‘Summertime’. Al in 1964 met haar zo herkenbare stem. Een absolute kroonjuweel die boven de ruim 200 tracks van 100 acts uitsteekt.

Drenthe

Opvallend is het aandeel van Haagse, Amsterdamse en Eindhovense bands, maar ook Drenthe is goed vertegenwoordigd. Natuurlijk prijkt de eerste single van Cuby & the Blizzards op de eerste cd (‘Stumble and fall’ / ‘I’m so restless’), maar wat te denken van het uit Emmen afkomstige Human Orchestra. De groep maakt in 1969 een single voor het Philips-label: het Jethro Tull-achtige ‘The silly one’. Uit Assen komt The Sound of Imker: ‘Train of doomsday’ - met de latere stadszwerver Tokkel in de hoofdrol - werd ook voor Philips opgenomen, maar toch waagde het label zich niet aan zulke luidruchtige, bijna slordig gespeelde snelle rockmuziek. Tegenwoordig zou je het onvervalste punk kunnen noemen. Met andere woorden: een klassieker tegen wil en dank.

Uit het naburige Oude Pekela kwam The Ro-d-ys. ‘Take her home’ mag in deze box niet ontbreken, maar ook de aanwezigheid van ‘Tomorrow’ is gerechtvaardigd: een van de eerste opnames die de groep in de studio heeft gemaakt en pas twee jaar later, in 1968, op een verzamel-lp terechtkwam.

Obscuur materiaal en hits

In feite biedt ‘Dutch Beat Nuggets’ een nobel samengesteld chronologisch overzicht. In ruim tien uur passeren meer dan 200 tracks van 100 artiesten. Natuurlijk laat deze box ook de hits niet onaangeroerd: ‘It’s gone’ van The Motions, ‘Ik heb geen zin om op te staan’ van HET, ‘Russian Spy and I’ van The Hunters, ‘Such a cad’ van Les Baroques, de originele versie van ‘Lying all the time’ van The Outsiders of ‘Down man’ van Brainbox. Ze sluiten naadloos aan bij het meer obscure werk en maken de cirkel van de ontwikkeling van de Nederlandse beatmuziek in de tweede helft van de jaren zestig rond. Leuk detail voor Golden Earrings-verzamelaars: de originele monoversies van ‘Lonely every day’, ‘Please go’ en ‘Together we live, together we love’ zijn in deze box vereeuwigd.

De ware ontdekkingen van deze acht cd’s? Die zitten verborgen in de verste uithoeken van deze box. Een b-kantje van The Lords, de voormalige begeleidingsgroep van Rob de Nijs, bijvoorbeeld. ‘Day after day’ uit 1966 is vanwege het dromerige, psychedelische geluid zijn tijd vooruit. Zo ook de single van Dat en Wat: flink beïnvloed door The Outsiders, maar vol bravoure en branie uitgevoerd.

Ook Nederbeat in je moerstaal biedt een heerlijk tijdsbeeld: ‘Kassie kijken’ van Softs, The Clungels met ‘Dat had ik nog nooit gedaan’ of het schattige ‘De Vlieg’ van The Fallouts. Of artiesten die even het Engels verruilen voor hun eigen taal, of vice versa. Zoals Bonnie St. Claire (‘Tame me tiger’) of de twee singles van The Tower, de groep van Boudewijn de Groot waarin we ook Blizzards-gitarist Eelco Gelling en Q65-drummer Jay Baar terugvinden.

Boek

Het muzikale kantelpunt van de box ligt in de loop van de vierde cd. Dan gaat de Nederbeat gaandeweg veranderen in een meer gearrangeerd geluid. Dat is gelijk het aantrekkelijke aan de opzet van ‘Dutch Beat Nuggets’. Net zoals The Beatles zich vanaf 1965 muzikaal flink ontwikkelden, zo veranderde de sfeer en de sound van de Nederbeat-bands ook binnen een paar jaar flink. Het simpele beatgeluid - paar gitaren, bas en drums - klonk in 1967 ineens veel rijker en ambitieuzer: inclusief fluit, orgel of blazers, wat galm erbij, en hier en daar een hip geluidseffect.

Naast een ware schatkamer aan informatie en (kleuren)foto’s bevat het bijgeleverde boek ook een nuttig verhaal van Peter Voskuil over de studio’s die Nederland in de jaren zestig rijk was, alle voorpagina’s van het blad KinK, maar ook van vijf jaar Muziek Expres en concertposters.

Tot in de details gedocumenteerd biedt ‘Dutch Beat Nuggets’ het definitieve overzicht van Nederlandse popmuziek in de jaren zestig. Voor de vinylliefhebber is er een uittreksel op dubbel-lp, inclusief klaphoes met afbeeldingen van de hoesjes. Dit zijn de standaardwerken voor de toekomst en belangrijke bijdragen aan het muzikale culturele erfgoed van ons land.

Wouter Bessels

Diggin’ In The Goldmine – Dutch Beat Nuggets, 8 cd box, inclusief boek met 204 pagina’s. Verschijnt op 13 april bij Centertainment / Pseudonym tijdens de Mega Record & CD Fair in de Jaarbeurs in Utrecht. De eerste oplage gaat vergezeld van een heruitgave van de single ‘Stumble and fall’ / ‘I’m so restless’ op blauw, geel of zwart vinyl.