abonneer nu
Recensies

Oeuvrebox verzamelt uniek materiaal Neerlands Hoop

Door Wouter Bessels op woensdag 14 maart 2018 22:13
  • Op de Neerlands Hoop box prijkt een foto van Willem Diepraam. © Uitgeverij Rubinstein

pinterestmail

Ze waren twaalf jaar bij elkaar en gaven het Nederlandse cabaret nieuw elan. Bram Vermeulen en Freek de Jonge vormden tussen 1968 en 1980 Neerlands Hoop. Nu is hun werk eindelijk verzameld in een lijvige box met drie boeken, drie cd’s, negen dvd’s en een vinyl-ep. Boordevol nooit eerder uitgebracht materiaal.

Het klinkt opportunistisch, maar vooruit: Bram en Freek veranderden in de jaren zeventig het Nederlandse cabaret net zo ingrijpend als The Beatles dat met de popmuziek in de jaren zestig deden. Weg met nette pakken, de statische presentatie en keurig taalgebruik. Het roer ging radicaal om; alle regels behoorden tot het verleden. ‘We passeerden al onze collega’s. Omdat ze stilstonden’, zegt De Jonge in een interview in één van de boeken van deze box.

Liedjes

Auteur en cabaretkenner Frank Verhallen geeft in het eerste boek een boeiende kijk op die periode, vol krantenknipsels, flarden interviews en rake observaties. Freek als stuntelende, maar scherpe woordkunstenaar en gepokt en gemazeld met een timing die Toon Hermans en Fons Jansen naar de kroon stak. Bram als spelverdeler, pianist en alles behalve tegenpool: beiden speelden elkaar de bal toe.

De liedjes waren veelal kolderiek, zoals ‘Douarières’ en ‘De vlinder en de bloem’, maar de toon werd gaandeweg serieuzer, maatschappijkritischer en ook tijdlozer: ‘Elsje’, ‘Kijk dat is Kees’, ‘Scheiden doet lijden’, ‘De oude vrouw’. Tegelijkertijd sijpelde in de programma’s van Neerlands Hoop zich ook steeds meer toneel en muziek binnen. Zoals in ‘Interieur’ (1977) en ‘Code’ (1979), waarin Freek steeds meer ging acteren in plaats van vertellen en grappen maken. Bram koos sinds ‘Neerlands Hoop Express’ (1973) steeds meer voor de muziek en Freek zinde op meer solosketches. Het leidde tot de eerste scheurtjes in hun samenwerking.

Actie Argentinië

En wie herinnert zich niet ‘Bloed aan de paal’ (1978) waarmee het duo hun afkeuring liet horen voor deelname aan het WK voetbal door het Nederlands elftal. Van Nederlandse optredens zijn geen beelden bewaard gebleven. Dat deed de Belgische BRT wel en alhoewel de beeldkwaliteit te wensen overlaat maken deze wel deel uit van de achtste dvd.

De Actie Argentinië behoorde met ‘Neerlands Hoop Code’ tot de laatste succesvolle wapenfeiten van Neerlands Hoop. Zo liep een uitstapje naar Londen als ‘Dutch Hope’ in de zomer van 1979 op niets uit. Ook daarvan zijn amateurbeelden bewaard gebleven en behoren tot de interessantste van deze uitgave. Bram en Freek staan na jaren van succes weer in een kleine zaal voor een nieuw publiek, met z’n tweeën en zijn weer op elkaar aangewezen. Gevolg was dat de spanningen alleen maar toenamen.

In principe alle voorstellingen van het duo maken deel uit van de serie dvd’s. Zowel complete registraties, zoals ‘Interieur’ en het Boekenweekprogramma ‘Ingenaaid of gebonden’ (1975), maar ook in de vorm van tv-specials.

Terugblik

En dan is er ‘De code van Neerlands Hoop’. Cameraman Orlov Seunke volgt Bram en Freek tijdens één van de laatste voorstellingen en filmt hoe het duo uit elkaar aan het vallen is. Heel treffend hoe Bram vertelt dat hij eind 1979 Neerlands Hoop op een andere manier had willen afronden. Nog treffender reageert Freek op de vraag of hij de inbreng van Bram zal gaan missen: ‘Ik denk dat je in je leven alleen maar vooruit moet.’

Bevat het derde boek alle liedteksten en bladmuziek - met de bijbehorende liedjes verspreid over drie cd’s, het tweede boek staat in het teken van terugkijken. Bram en Freek namen in de eerste jaren na hun samenwerking vooral afstand van elkaar. Freek nam pas in zijn programma ‘Het Damestasje’ uit 1986 weer repertoire op van Neerlands Hoop. De eerste échte terugblik deed hij drie jaar later in zijn boek ‘Iets rijmt op niets’. Bram volgde pas tien jaar later met een openhartig interview in Rails.

'Nee'

Nooit meer zouden zij samen het podium betreden. Alhoewel, bijna. Bram en Freek spraken elkaar weer voor het eerst in 2004. Freek vroeg Bram voor een aflevering van zijn reeks ‘De Vergrijzing’. Bram zei resoluut nee. Na jaren had hij Neerlands Hoop eindelijk afgesloten en om nu weer alles op te rakelen? Enkele maanden later kreeg hij een fataal hartaanval en bracht een geschokte Freek een postuum eerbetoon aan zijn overleden voormalige spelverdeler. ‘Het liefste had ik deze box samen met Bram gepresenteerd, maar dat kan helaas niet’, sprak De Jonge afgelopen maandagavond nog bij De Wereld Draait Door.

Neerlands Hoop heeft diepe sporen in het Nederlands cabaret achtergelaten. Dat bleek ook gisteravond in het Amsterdamse Carré, waar een keur aan artiesten werk van Bram en Freek uitvoerden, omlijst met sketches van laatstgenoemde. Die voorstelling is eenmalig, deze box is voor altijd en vormt het bewijs dat Bram Vermeulen en Freek de Jonge de Nederlandse kleinkunst in Nederland een enorme meerwaarde hebben gegeven. Uitputtend, uitstekend gedocumenteerd en breed samengesteld. Een standaardwerk voor iedereen die cabaret een warm hart toedraagt.

Wouter Bessels

’Neerlands Hoop In Bange Dagen Compleet’, Uitgeverij Rubinstein, ISBN 9789047624318.

  • gallerij afbeelding

    Op de Neerlands Hoop box prijkt een foto van Willem Diepraam. © Uitgeverij Rubinstein

whatsappTip de redactie via WhatsApp! Voeg 'Meppeler Courant' toe als contact in uw telefoon, 06-5751 5176, en stuur ons uw tips, foto’s en video’s.
LAAT EEN BERICHT ACHTER

U moet zijn ingelogd om een bericht te kunnen plaatsen. Log in of registreer je om een reactie te kunnen plaatsen.