abonneer nu
Recensies

Briljant acteren in een gekunsteld stuk

Geplaatst op Tuesday 12 February 2019 13:40
  • Scène uit ‘Heisenberg’ met Hans Croiset. © Sanne Peper

pinterestmail

Meppel - Hans Croiset is een instituut. Wat hij in het Nederlandse toneel heeft gepresteerd grenst aan het ongelooflijke. Niet alleen acteur – met twee maal de Louis d’Or voor de beste mannelijke hoofdrol – maar ook medeoprichter van diverse gezelschappen (Publiekstheater, Het Toneel Speelt) en de man die in ons land de Vondeltraditie heeft hersteld met waardevolle, eigentijdse bewerkingen.

Locatie: Ogterop, Meppel
Waardering: ***

Minder bekend is dat hij ook romans schrijft, onder andere een biografie over Vondel (Ik, Vondel), waarin de passages over toneel tot de meest boeiende behoren. Hij is nu 83. Maar het is alsof hij in die periode wel drie levens heeft geleefd.

En dan nu Heisenberg. Jammer genoeg zat het stuk deze keer niet mee, niet zoals De vader vorig jaar. Heisenberg van Simon Stephens gaat over een eenzame man, 75 jaar oud, slager, tenminste, dat zegt hij; en een eenzame vrouw, administratief medewerker op een school, ongeveer twintig jaar jonger dan hij. Ze zijn tegenpolen, Hij, Georgie, is zwijgzaam, langzaam, luistert veel naar muziek, heeft maar eens in zijn leven een romantische liefde gekend – die een week duurde.

Zij is een flapuit, grof in de mond, fantaseert er vrolijk op los, onder andere dat zij een zoon van 19 heeft, die haar niet meer wil zien en inmiddels in Amerika woont. (Of de slager altijd de waarheid spreekt is ook nog maar de vraag) In deze liaison der eenzamen neemt zij telkens het initiatief, zij spreekt hem aan op een bankje in het park, nodigt hem uit om met haar te slapen, troggelt hem 15.000 pond af om naar Amerika te kunnen gaan en sleept hem mee naar New Jersey. Aan het slot is zij weer degene die hem overhaalt om mee terug te gaan naar Londen.

Voorspelbaar

Het is een tamelijk bekend en voorspelbaar gegeven, dat ook nog eens eindigt met een min of meer happy end. De hele Heisenberg, met zijn theorie over het onzekerheidsprincipe in de natuurkunde is er aan de haren bijgesleept om meer diepte te suggereren, maar meer dan snob appeal is het in feite niet. Natuurlijk, zoals vlinders elkaar op kilometers afstand kunnen ruiken zo hebben eenzame zielen ook een antenne waarmee zij tekens van leven van andere eenzame zielen kunnen opvangen, maar juist die beperking tot de zoekende soortgenoot maakt die zoektocht voorspelbaar. Zo’n verhaal wordt pas interessant ná het happy end.

Gelukkig tillen Hans Croiset en Elsie de Brauw in samenwerking met Johan Simons de voorstelling een paar niveaus hoger. Croiset, voortdurend nors en nurks en half afwezig krijgt niet helemaal de kans om de ontroering te etaleren zoals hij vorig jaar deed in De vader, maar is toch zo sterk aanwezig dat hij zijn groeiende toegeeflijkheid tegenover dat rare mens, dat iets met hem wil meer dan waar maakt. Hij is als een stenen beeld dat langzaam maar zeker zacht wordt. Hij schaamt zich er niet voor om zijn 83-jarige lichaam met zijn kwabben en hangvel aan den volke te tonen. Elsie de Brauw is als een vrolijke wervelwind, die die saaie slager van de sokken blaast.

Alles wat er aan het menselijk lichaam kan bewegen beweegt bij haar. Ze is grof en liegt er op los, maar neemt dit alles ook meteen weer ontwapenend en met oprecht berouw terug. Ze danst over het toneel en weet alle onhandig geplaatste panelen en zetstukken met zwier te vermijden. Arme, kansloze slager – wie zou voor zo’n vrouw níet bezwijken?

Theo de Jong

whatsappTip de redactie via WhatsApp! Voeg 'Meppeler Courant' toe als contact in uw telefoon, 06-5751 5176, en stuur ons uw tips, foto’s en video’s.